rokettube porno türk porno

       

Sayfa 1 Toplam 2 Sayfadan 12 SonuncuSonuncu
Toplam 20 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 10 arasi kadar sonuc gösteriliyor
Like Tree19Likes

Konu: Balıkçılık Yöneticileri ve Adayları İçin Temel Populasyon Dinamiği Dersleri



  1. #1
    Senior Member Yakup ERDEM - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    16.Mayıs.2012
    Nereden
    Sinop
    Mesajlar
    3,388

    Balıkçılık Yöneticileri ve Adayları İçin Temel Populasyon Dinamiği Dersleri

    GİRİŞ

    Balık populasyon dinamiği konusunda pek çok Türkçe ve yabancı kaynak hatta otomatik hesaplama yapan yazılımlar bulunsa da, pratik uygulama kitapçığı şeklinde Türkçe kaynak yoktur. Fisat ve Beam gibi yazılımlar çok fazla yapay müdahale içerir. Burada bazı temel parametrelerin Excel yazılımı aracılığıyla tahmini ve gerekli verinin ölçüm ve toplanmasında dikkat edilecek noktalar konusunda pratik bilgiler verilmesi amaçlanmıştır.
    Daha geniş bilgi almak isteyenlerin Sinop Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Anabilim Dalında tarafımdan verilmekte olan "Populasyon Dinamiği Hesaplamalarında Bilgisayar Kullanımı" adlı derse dahil olmaları yararlı olacaktır.

    Balık Populasyon Dinamiği bir bölgede yaşayan balıklara (balık populasyonlarına) ait aşağıdaki vb. özellikleri tahmin etmeyi amaçlar;

    • Ortalama boy / ağırlık / yaş,
    • Boy / ağırlık / yaş / cinsiyet dağılımı,
    • Boy-ağırlık ilişkisi,
    • Yaş-boy ilişkisi (büyüme denklemi),
    • İlk üreme boyu,
    • En küçük avlama boyu,
    • Üreme zamanı (GSİ)
    • Yumurta verimi (fekondite)
    • Yaşama ve ölüm oranları,
    • Stok miktarı.


    Bunların dışında en uygun av aracı özelliklerini belirlemek amacıyla karşılaştırma denemeleri, seçicilik tahmini ve balıkçı filosuna ilişkin hesaplamalar da populasyon dinamiğinin ana uğraş alanıdır.
    Tüm bu parametreleri tahmin edebilmek için deniz, balıklar ve donanımlar üzerinde çeşitli sayılabilir ve ölçülebilir verilerin toplanması gerekir.

    • Balık boyu,
    • Balık ağırlığı,
    • Balık yaşı,
    • Balık sayısı,
    • Erişkinlik derecesi,
    • Eşey hücrelerin (yumurta ve gonad) miktarı.


    Çalışmanın niteliğine göre; ağ ve ağ gözü ölçüleri, çekim hızı, ağın tarama alanı, haritada mevki koyma, yön, mesafe ve hız hesaplama, derinlik, akıntı hızı, su sıcaklığı, tuzluluğu, bulanıklığı ölçme, denizdeki plankton, yumurta, larva sayısı ve dağılımı, teknelerin boyutları ve donanımı ile balıkçı teknesi mürettebatına ilişkin bilgiler gerekli olabilir. Bu veriler daha çok doğrudan sayılır veya uygun cihazlarla ölçülür. Fakat verilerin toplanmasında otomatik ölçüm cihazları ve akustik aletlerden de yararlanılabilir.

    Bu yazı dizisinde sadece balık populasyonlarında

    • ortalamalar,
    • tür, cinsiyet ve büyüklük dağılımları,
    • boy-ağırlık ilişkisi,
    • büyüme denklemi (yaş-boy ilişkisi),
    • ilk üreme ve en küçük avlama boyu,
    • üreme zamanının belirlenmesi



    konuları ve bunlar için yapılması gereken ölçümler ve tutulması gereken kayıtlar ele alınacaktır.
    Burada anlatılacak uygulamalar bilimsel çalışmalarda kullanılabilir nitelikte olacaktır fakat ciddi çalışmalar için veri toplama ve formülasyon konusunda FAO tarafından yayınlanan temel kaynakların elden geçirilmesi doğru bir davranış olacaktır.



    1- ORTALAMALAR

    Ortalamalar basit olmakla birlikte en çok kullanılan populasyon parametreleridir. Bir ortalamanın bilimsel nitelik kazanması için mutlaka standart hatasıyla birlikte verilmesi gerekir.
    Ortalamalar ve standart hatalar bir metin yada rapor içerisinde verilirken, başka bir zorunluluk yoksa; ortalamanın virgülden sonraki (ondalık) basamak sayısı, ölçüm hassasiyetinizden bir fazla, standart hatanın basamak sayısı ise ortalamadan bir fazla (ölçümden iki basamak fazla) olmasına dikkat edilirse bir standardizasyon sağlamış oluruz.
    Yani; balık boyunu mm olarak ölçüyor ve 12.3cm, 14.7cm, 11.5cm gibi (virgülden sonra bir hane ile) yazıyorsak, ortalama ve standart hata 12.83 cm ± 0.961 şeklinde yazılır.

    1.1. Ortalama Balık Boyunun Hesaplanması

    1.1.1. Boyun Ölçülmesi

    Ortalama balık boyunun doğru hesaplanması için önce balık boylarının doğru ölçülmesi gerekir. Balık boyu ölçüm tahtası denilen özel bir cetvel ile ölçülür. Bu tahtaların sıfır değerine denk gelen hizada bir yaslama engeli bulunur. Balıklar boyu ölçülürken mümkünse daima sağ tarafı üzerine yatırılır. Burun ucu bastırılmadan sıfır dayanağına yaslanır. Balığın ağızı kapalı olmalı, doğal şekilde uzanmalı ve kuyruk yüzgeci gergin ve ölçülecek uzunluğa uygun şekilde açık olmalıdır.
    0-1.jpg
    Şekil 1. Ölçüm tahtası

    Kuyruk yüzgeci kopuk balıklar kullanılmamalı, kullanılmak zorundaysa ve sayıları çoksa bu balık türü için tüm ölçümlerde çatal boy dikkate alınmalıdır.
    Eğer büyük bir balıkta ölçüm yapıyorsak şerit metre kullanılabilir. Fakat ölçümde balığın bedeninin şişkinliğinden kaynaklanan hatayı gidermek için balık yine sağ tarafı üzerine yere yatırıldıktan sonra, ölçüm burun ucu hizası ile kuyrukta ölçmek istenen hizaya kadar düz zemin üzerinde yapılmalıdır.
    0-2.jpg
    Şekil 2. Büyük balıklarda boy ölçümü

    1.1.2. Balıklarda Boy Ölçüleri

    Ölçmeye başlamadan önce balıkların anatomisi hakkında kısa bir bilgi vermekte yarar var. Balıkların kuyruk yüzgeçleri tek loblu, eşit çatal loblu ve birisi uzun olan çatal loblu şekilde olabilir (Şekil 3). Ağız ve burun da ön durumlu, üst durumlu ve alt durumlu olmak üzere üç şekilde olabilmektedir (Şekil 4). Ölçümlerde kuyruk ve ağızın bu özellikleri dikkate alınmalıdır.
    0-3.gif 0-4.gif
    Şekil 3. Balıklarda kuyruk yüzgeci Şekil 4. Balıklarda ağız konumu

    Yetiştirilen balıklarda kuyruk yüzgeci körelebilir, küçük yada büyük gelişebilir veya dondurularak muhafaza edilen balıklarda donma etkisiyle kopma, büzüşme vd. nedenlerle ölçü değişebilir. Bu durumda standart boyu (SL) kullanmakta fayda vardır. Beklemiş balıkların ve bazı balık türlerinin kuyruk yüzgeci ucu kırılabilir, sınırının belirlenmesini zorlaştıracak şekilde ince ve şeffaf olabilir. Bunlarda çatal boyun (FL) kullanılması daha doğru bir ölçüm sağlar. Taze ve normal şekilli balıklarda toplam boyun (TL) kullanılmasında sakınca yoktur. Hangi ölçümü kullanırsak kullanalım tüm çalışma boyunca aynı ölçüyü kullanmak ve sonucu verirken kullandığımız ölçüyü mutlaka belirtmek zorundayız.

    1. Standart boy: Burun ucundan kuyruk yüzgecinin başladığı hatta kadar olan mesafe
    2. Çatal boy: Burun ucundan gergin olan kuyruk yüzgeci çatal çukuru ortasına kadar olan mesafe
    3. Toplam boy: Burun ucundan uzanmış kuyruk yüzgecinin uzun lobu ucuna kadar olan mesafe

    0-5.gif
    Şekil 5. Balıkta boy ölçümleri

    Ölçüm hassasiyeti balığın büyüklüğüne göre değişir. En büyük bireyin uzunluğu 25-30 cm ye kadar olan balıklarda 1 mm hassasiyetli ölçüm yapılırken 30 cm-100 cm arasındaki balıklarda 5 mm, 100 cm’den büyük balıklarda 1 cm hassasiyetli ölçüm yeterlidir.

    1.1.3. Ölçümlerin Kaydedilmesi

    Ölçülen boylar çetele kâğıtlarına, formlara ya da doğrudan bilgisayar ortamına kaydedilebilir. Hangi ortama kaydedilirse kaydedilsin mutlaka balık örneğinin alındığı tarih ve balığın türü de yanına kaydedilmelidir. Ayrıca araştırmada ele alınacak konulara göre; avlandığı yer, zaman, derinlik, av aracı özellikleri, denizin fiziksel ve kimyasal özellikleri, meteorolojik şartlar, ayın durumu, alınan su, yumurta, larva, plankton ve dip çamuru örneklerine ait bilgiler de balık ölçümleriyle bağlantısı kopmayacak biçimde kaydedilebilir. Böylece değerlendirme yaparken ortaya çıkan farklılıkların kaynağı daha doğru analiz edilebilir.
    Balık boyu ölçümlerinin kaydedilmesinde kullanılan çeteleler 5 li karalama yöntemiyle tutulursa ileride frekans tablosu (boy sınıflarına göre dağılım) hazırlanırken saymada kolaylık sağlar (Şekil 6).
    0-6.gif
    Şekil 6. Beşli karalama ile boy ölçümlerinin çetelesinin tutulması

    1.1.4. Örnek Nasıl Alınmalı ve Kaç Adet Balık Ölçülmeli?

    Örnekler populasyonu temsil edilecek şekilde alınmalıdır. Genellikle tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılsa da, katmanlı örnekleme yaparak balık yığınının her tarafının doğru temsil edilmesi daha doğru bir yöntemdir. Zira güverteye yığılan canlı balıklar hareketli olduklarından yığının her tarafında balıklar homojen dağılmaz. Bu amaçla balık yığınının eteklerinden ve ortasından kürekle bir kasaya balıklar alınır ve içlerinden yeterince balık örnek olarak alınır.

    Balıkçı tezgahlarından, kasalanmış balıklardan, sade solungaç ağlarıyla yakalanmış balıklardan alınan örnekler populasyonu temsil etmez. Fakat av aracıyla ilgili çalışmalar, pazarlanan balıkların niteliğini belirlemeye yönelik çalışmalar, ıskarta ve yan ava ilişkin hesaplamalarda tezgahlardan, kasalanmış balıklardan ve sade solungaç ağlarıyla avlanmış balıklardan da örnek alınabilir. Bu örneklerden populasyonun ortalamasını hesaplayamayacağımızı tekrar belirteyim.

    Bir ortalamanın populasyonu temsil etmesi için mümkün olduğunca çok balık ölçülmelidir. Avlanan balıkların tümünü ölçmemiz mümkün olduğunda tüm balıklar ölçülmeli, çok miktarda balık avlandığı durumlarda yukarıda belirtildiği şekilde örnekleme yapılmalıdır. Yapılacak çalışmanın niteliğine göre, populasyon parametrelerinin tahmini için her seferinde 300 adet ve daha fazla balık ölçmekte yarar vardır. Av aracı karşılaştırma denemelerinde ise standart hatayı makul seviyeye indirecek ve tüm boy sınıflarını temsil edecek şekilde toplam ölçüm sayısının 300 adedi geçmesi sonuçların doğruluğu açısından önemlidir.

    Ortalama ağırlık ve ağırlık kompozisyonunun belirlenmesi için örnekleme boy için uygulanan şekilde olabilir. Fakat yaş kompozisyonu, GSI ve ilk üreme boy ve yaşının tespiti için tüm boy ve yaş sınıflarını temsil edecek şekilde gayeli örnekleme yapılması daha uygun bir yöntemdir.

    1.1.5. Ortalama ve Standart Hatanın Hesaplanması

    Basit olarak ortalama; ölçülen tüm değerlerin toplamının (Li-n) ölçüm sayısına (n) bölünmesi ile elde edilir.
    ort.gif

    Şeklinde ifade edilir. Özel bir amaç yok ise, geometrik, harmonik, aritmetik ortalama konusuna girmeye hiç gerek yoktur. Diğer ortalama tiplerine ihtiyaç duyanların bu konuda yazılmış temel kaynaklardan yararlanması yerinde olur.

    Yüzler, binler hatta onbinlerce verinin sadece ortalama hesabı için hesap makinesine tek tek girilmesine gerek yoktur. Araştırma süresince örneklenen ve ölçülen diğer parametrelerle birlikte tüm verilerin Excel yazılımına bir sefer uygun bir tablo şeklinde girilmesi yeterlidir. Veriler girilirken Excel satır ve sütunları arasında kaybolmak yerine bir Excel formu hazırlanıp veri girişi bu form ile de sağlanabilir. Yazılımın database ve form hazırlama gibi detaylarını özel kaynaklarından öğrenebilirsiniz.

    Excel’de matematik ve istatistiksel işlemlerin “=” işaretiyle başladığını, arada boşluk kullanılamayacağını hatırlatmakta yarar vardır.

    Ortalama hesaplamak için şu formül kullanılır; =ORTALAMA(X1.Xn)
    Burada; X1 ilk boy değerinin bulunduğu hücrenin adresi, Xn ise son değerin bulunduğu hücrenin adresidir. Şekil 7’de X1 için ilk değerin yazıldığı A2 hücresi, Xn için son değerin yazıldığı A23 hücresi kullanılmıştır.

    0-7.jpg

    Standart hata aldığımız örneğin populasyonu ve ortalamayı temsil gücünü gösteren bir parametre olup ölçülen balık sayısı arttıkça küçülür.
    sth.gif

    Burada Sd Standart sapma, n ise ölçülen balık sayısıdır.

    Excel’de standart hatayı bulmak için; =STDSAPMA(X1.Xn)/karekök(n) yazmak yeterlidir. X1, Xn ve n yukarıda açıklanmıştır.

    =STDSAPMA(A2.A23)/KAREKÖK(22)

    1.2. Ortalama Balık Ağırlığının Hesaplanması

    Ağırlık ölçümünde balığın büyüklüğüne göre 0.1 gram hassasiyetli bir terazi yeterlidir. 300 gram üzerindeki balıklarda 0.5 gram hassasiyetli teraziler, 5 kg den büyük balıklarda 1 gram hassasiyetli kantarlar yeterli olur. Balık ağırlığını tartarken daha hassas terazi kullanmak anlamsızdır. Çünkü kuruma, vücut sıvısı kaybı, pul dökülmesi ve diğer balıklara başka balıkların pulunun yapışması nedeniyle balıkları yapay ağırlık değişimlerinden bu hassasiyette korumak mümkün değildir. Bu nedenle daha hassas ölçüm boşa emek israfıdır.
    Ağırlık ölçerken balıkların pullarının dökülmemiş olmasına, kapların dibinde biriken sıvıyla tamamen ıslak olmamasına veya rüzgar ve güneşe maruz kalarak kurumamış olmasına, örneklemeden sonra bağırsaklar ve midenin aşırı boşalmamış ve vücudun parçalanmamış olmasına dikkat edilmelidir. Ölçüm terazi üzerine konulan ve darası sürekli sıfırlanan başka bir kap ile yapılması terazinin kirlenmemesi ve balığın terazi kefesi dışında bir yere temas etmemesi açısından önemlidir.
    Ağırlık ortalaması ve standart hatasının hesaplanması da boydaki formüllerle yapılır. Örneğin;

    =ORTALAMA(B2.B23)

    =STDSAPMA(B2.B23)/KAREKÖK(22)
    Sürdürülebilirlik Kıyıdan Başlar
    S İ N O P

  2. #2
    Senior Member Yakup ERDEM - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    16.Mayıs.2012
    Nereden
    Sinop
    Mesajlar
    3,388

    Boy Dağılımının (Kompozisyonunun) Belirlenmesi

    2- BOY DAĞILIMININ (kompozisyonunun) BELİRLENMESİ

    2.1- Boy Sınıfı Sayıları, Aralıkları, Alt ve Üst Sınırlarının Belirlenmesi


    Boy kompozisyonu gerek av sahasında yaşayan balık stoğu ve populasyonu gerekse avcılıkta kullanılan herhangi bir av aracının yetenekleri hakkında çok detaylı bilgi verebilir. Boy dağılımına bakarak “denizde ne kadar balık var” ve “bunun ne kadarı avlamaya uygundur” sorularına bir cevap yaklaşımı yapılabilir. Cohort analizleri gibi daha ileri hesaplamalar da boy dağılımları kullanılarak yapılır.
    Pratik olarak az sayıda verimiz olduğunda üst konuda Şekil 6. da gösterildiği şekilde frekans tablosu oluşturmak mümkündür.
    0-6.gif
    Veri fazla olduğunda bir yazılımdan faydalanmakta yarar vardır.

    Boy dağılımı demek belirli boy aralıklarındaki balıkların sayısı demektir. Boy frekansları ve boy sınıflarına göre dağılım olarak ta adlandırılır. Balıkların boyu ölçülürken bir sürü rakam elde ederiz fakat boy frekansları bize güzel bir özet ve genel bakış olanağı tanır. Örneğin bir araştırmada 10 bin adet hamsinin boyunu ölçtüğümüzde buna topluca bakarak hiçbir sonuca varamayız. Bir önceki konuda verildiği gibi ortalama ve standart hatası hesaplanırsa veri anlam kazanmaya başlar. Boy sınıflarına göre dağılım belirlendiğinde ise ölçtüğümüz balıkların ne kadarı büyük, ne kadar küçük bir bakışta anlamak mümkün olur (Şekil 8).
    Image1.jpg
    Şekil 8. Boy sınıflarına göre balık sayıları (Boy kompozisyonu)

    Boy kompozisyonu belirlenirken doğru karar verilmesi ve bilinmesi gereken çeşitli konular vardır. Bunlardan ilki; sınıf aralıkları ve kaç tane sınıf kullanılacağına karar vermektir. Bu konuda istatistik kaynakları çeşitli yöntemler öne sürmekle beraber balıkçılık yönetiminde çok anlam taşımaz. Sınıf aralıkları ve sınıf sayısı amaca uygun olmalı, göstermek istediğimiz şeyi ifade edebilmelidir. Örneğin; hamsi üzerine çalışma yaptığımızda 7 ile 14 cm arasında boya sahip balıkları ölçeriz. Hamsi için uygulanan en küçük avlama boyu ise 9 cm dir. Hamsi için hazırlayacağımız boy dağılım grafiği 9 cm den küçük ve 9 cm den büyük balık sayıları hakkında fikir vermeli, diğer sınıf aralıkları hem matematiksel hem de görsel olarak anlamlı olmalıdır.
    Bir kural olarak “10 adet boy sınıfı olmalıdır” gibi bir iddia ortaya koyarsak, boy sınıfları arası 7-8 mm, ve boy sınıfları da 7.3, 8.0, 8.7, 9.4, 10.1 gibi anlamsız ve sayılması zor rakamlar olur. Fakat sınıf aralıkları 1 cm olduğunda, sınıflar 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 ve 14 cm gibi küsuratız değerler olur. Amaca hizmet ediyorsa sınıf aralıkları 0.5 cm yapılıp sınıflar 7.0, 7.5, 8.0, 8.5…. gibi buçuklu değerler de olabilir. Fakat ille de 10 adet sınıf olacak diye anlamsız küsuratlı rakamlar kullanmaya gerek yoktur. Cohort analizi ve Petersen yöntemiyle yaş tayininde sınıf aralıkları 3, 2 veya 1 mm ye kadar düşürülebilir.

    Sınıf aralıkları belirlendikten sonra sınıf üst ve alt sınırlarının belirlenmesine sıra gelir. Yukarıdaki örneğe uygun olarak 1 cm sınıf aralığı için istatistikçilerin önerdiği şekilde sınıf alt ve üst değerlerini belirlemeye kalkarsak 7.0 cm sınıfı için alt sınır 6.4999, üst sınır 7.4999 gibi ölçmesi mümkün olmayan anlamsız değerler olur. Boyun ölçülmesi konusunda anlatılanları hatırlarsak balığın kambur duruşu, kuyruk yüzgecinin saydam olması, balığın ıslak veya kuru olması nedeniyle cetvel, el ve göz ile ölçme hassasiyetimizi 1 mm ye indirmekte zorlanırken virgülden sonra bu kadar ondalık hane yazmanın hangi matematik, istatistik ve mantıksal anlamı olabilir?


    2.2- Excel'de Histoğram Fonksiyonunun Aktif Hale Getirilmesi / Kullanılması

    Bu konuda Excel, SPSS, Minitab, QuatroPro gibi istatistik hesaplama ve analiz yapılabilen yazılımlar son noktayı koymuştur. Excel gereksiz ve kullanışlı olmayan hassasiyetler yerine anlamlı ve uygulanabilir bir gösterim kullanır. Buna göre boy sınıf değerleri ve sınıf aralıkları aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi uygulanmaktadır (TABLO 1).
    TABLO 1…
    Sınıf Değeri Sınıf Alt Sınırı Sınıf Üst Sınırı
    7 6.5 (hariç) 7.5 (dahil)
    8 7.5 (hariç) 8.5 (dahil)
    9 8.5 (hariç) 9.5 (dahil
    10 9.5 (hariç) 10.5 (dahil
    11 10.5 (hariç) 11.5 (dahil
    12 11.5 (hariç) 12.5 (dahil
    13 12.5 (hariç) 13.5 (dahil
    14 13.5 (hariç) 14.5 (dahil



    Onbinlerce veriyi boy sınıflarına göre ayırmak ayrı bir sıkıntıdır. Bu açıdan herkesin elinin altında olan Excel ile bunun pratik uygulaması çok kolay ve kullanışlıdır.

    Excel’de istatistiksel hesap ve analizler eklentiler altında bulunan “Veri Çözümleme Aracı” (Çözümleme Araç Takımı) nın aktif edildikten sonra yapılabilir. Bunun için aşağıdaki yol izlenir.

    Dosya --> Seçenekler --> Eklentiler --> Eklentileri Yönet --> Excel Eklentileri --> Git --> Çözümleme Araç Takımı (aktif edilecek)

    excel_eklenti.jpg


    2.3- Frekans Tablosu Oluşturma

    Eklenti aktif edildikten sonra yukarıda tarif edildiği gibi sınıf aralıkları belirlenir. Sınıf değeri yerine sınıf üst sınırlarından oluşan bir liste yapılır. Excel’de bunlara “Binary” denir.

    Daha sonra üsteki “Veri” sekmesine tıklanır. Sağ üst köşedeki “Veri Çözümleme” seçilir. Karşımıza Yapılabilecek istatistiksel hesaplamalarla ilgili bir liste çıkar. Burada “Histogram” seçilir ve aşağıda sağda görülen pencere karşımıza çıkar.

    vericozumleme.jpg.......... histogram.jpg

    Bu listede;
    Giriş Aralığı yazan yerin karşısındaki kırmızı işaret tıklanır ve en baştan en sona ölçtüğümüz boylar seçilerek enter’e basılır. Burada A2.A3523… gibi bir metin çıkması sağlanır.
    Bin Aralığı yukarıda anlatıldığı gibi sınıf üst değerlerinden hazırlanan ve “Binary” olarak isimlendirilen listedir. Kırmızı yere tıklanıp değerler taranır ve enter’e basılır.

    Daha sonra “çıkış aralığı” bölümünün önündeki alan seçili hale getirilir ve karısındaki kırmızı noktaya tıklanıp çalışma sayfasında uygun bir hücre adreslenir.

    histogram02.jpg

    Tamam’a tıkladığımızda en son adreslediğimiz hücreden itibaren sonuç görüntülenecektir. Yalnız burada Bin sütünü altındaki değerler sınıf değeri değil sınıf üst sınırıdır. Bu nedenle Frekans sütununda bulunan değerleri grafik veya rapor içerisine aktarırken sınıf üst sınırları yerine sınıf değerlerini yazmayı unutmayınız. Hatırlamak için Tablo 1’e ve kırmızı renkli açıklamaya bakabilirsiniz.
    frekans.jpg
    eerdem79, redblues and kontiki like this.
    Sürdürülebilirlik Kıyıdan Başlar
    S İ N O P

  3. #3
    Senior Member Yakup ERDEM - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    16.Mayıs.2012
    Nereden
    Sinop
    Mesajlar
    3,388

    3 Boy-Ağırlık İlişkisi Denklemi Parametrelerinin Tahmini

    3 BOY-AĞIRLIK İLİŞKİSİ DENKLEMİ PARAMETRELERİNİN TAHMİNİ
    Balıkların boy ve ağırlıklarını yeterli ve doğru bir şekilde ölçüp kaydettikten sonra yapılabilecek analiz ve hesaplamalardan birisi de balığın boyu ile ağırlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesidir.

    “Boy-Ağırlık ilişkisinin belirlenmesi ne işe yarar” sorusu akla gelebilir. Kısaca bu denkleme sahipseniz, hiç ölçmediğimiz, görmediğiniz balığın boyunu bu denkleme girerek ne kadar ağırlıkta olabileceğini tahmin edebiliriz. Ayrıca balıkların beslenme durumu hakkında bilgi edinebiliriz.

    Boy ile ağırlık arasında W=aLb şeklinde bir ilişki vardır.
    Burada;
    a: balığın ortalama kondisyon faktörü (denklemin y eksenini kesme noktası)
    b: tıknazlık katsayısıdır (denklemin eğimi)

    Ortalamalar ve boy kompozisyonundan sonra en önemli populasyon parametrelerinden birisi balığın beslenme ve sağlık durumu hakkında hızlıca fikir sahibi olmamızı sağlayan kondisyon faktörü (a) dür. Tıknazlık katsayısı (b) balığın şekli ve yine beslenme durumu hakkında fikir edinmemizi sağlar. Parametrelerden diğer olan “r” (korelasyon katsayısı) olup denklemden ayrı yazılır. Boy ile ağırlık arasındaki ilişkinin gücünü gösterir. Bu güç balıkların beslenmelerinin birbirine yakın olduğu durumda yüksek (1 e yakın), birbirinden farklı olduğu durumda (1 den) küçük olur. Mesela; 10 cm lik balıkların ağırlıkları bir örnekte 10 ile 20 gram arasında, ikincisinde 12-15 gram arasında ise ilk örneğin r değeri ikincisinden küçük olur. Boy ağırlık ilişkisi denklemi sunulurken mutlaka yanında r ve N (ölçülen balık sayısı) da parantez içinde verilmelidir.

    Denklemden görülebileceği gibi ilişki logaritmik (üssel) tir. Bunun nedeni boy tek boyutlu bir kavramken ağırlık, boy-en-yükseklikten oluşan üç boyutlu bir faktör olmasındandır.

    Neyse; konunun hikaye bölümünü her kitapta bulmak mümkündür. Biz burada Excel kullanılarak denklem parametrelerinin tahminine dönelim.
    Logaritmik regresyon için Excel pratik bir araç sunar. Veriler önce dağılım grafiğine yerleştirilir, daha sonra tek tuş ile bu veriler için eğilim çizgisi (regresyon denklemi grafiği) ve fonksiyonun denklemi eklenir.

    Aksi taktirde logaritmik regresyon için önce verilerin logaritmaları alınıp en küçük kareler yöntemiyle a ve b katsayıları bulunur. Burada hesaplanan a değerinin anti logaritması (10x) alınarak nihai parametreler elde edilir.

    Ölçtüğümüz boy ve ağırlıkların Excel’de grafiğe yerleştirilmesi ve denklem parametrelerinin elde edilmesi işlem sırası aşağıdaki gibidir.


    1- Veriler düzgün biçimde Excel’e girilir. (ondalık basamak ayıracı olarak nokta değil virgül kullanılmalıdır)
    walb_01.gif


    2- Boy ve Ağırlık yazısı da dahil olmak üzere taranarak Ekle sekmesinden “Dağılım” grafiği seçilir.
    walb_02.gif


    3- Üst soldaki yuvarlak noktalardan oluşan grafik tipi seçilir ve grafik oluşturulur
    walb_03.gif


    4- Grafiğin içinde oluşan mavi noktalar üzerine fare ile sağ tıklanarak “Eğilim Çizgisi Ekle” seçilir.
    walb_04.gif


    5- Seçeneklerden “Üs” seçilip alttaki “Grafik üzerinde denklemi görüntüle” ve “Grafik Üzerinde R kare değerini görüntüle” bölümleri seçili hale getirilir. “Kapat” a tıklanarak işlem tamamlanır.
    walb_05.jpg

    6- Böylece Boy-Ağırlık grafiğimiz ve üzerinde parametreleriyle birlikte denklemimiz ortaya çıkmıştır. Grafiğin başlık ve eksenlerinde gerekli düzenlemeleri yaptıktan sonra aşağıdaki gibi kullanışlı bir grafik elde edilir.
    walb_06.gif

    Görüldüğü gibi denklem y=0,0084 X 2,9992 (r2=0,9707) şeklinde oluşmuş olup burada;
    Y =ağırlıkları temsil eden W
    X =boyları temsil eden L
    0.0084 kondisyon katsayısı (a)
    2,9992 tıknazlık katsayısı (b) yi ifade eder.

    Grafik üzerinde görülen r değil r2 dir, bunun karekökü alınarak r değeri elde edilebilir.
    =karekök(0,9707)
    r=0,985

    Böylece denklem ve parametrelerinin tahmini tamamlanmış olur.
    W=0,0084 L2,9992 (r=0,985, N=81)
    redblues likes this.
    Sürdürülebilirlik Kıyıdan Başlar
    S İ N O P

  4. #4
    Senior Member Yakup ERDEM - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    16.Mayıs.2012
    Nereden
    Sinop
    Mesajlar
    3,388
    4- BÜYÜME DENKLEMİ PARAMETRELERİNİN TAHMİNİ

    Zamana bağlı olarak balıklar hem boyca hem de ağırlıkça büyür. Yani tüm diğer canlılar gibi yaşlandıkça balıkların da boyları ve ağırlıkları artar. Boyca büyüme belli bir yaştan sonra durur. Fakat ağırlık artışı devam eder. Her şeye rağmen balıkların bir ömrü vardır. Eninde sonunda belli bir boya kadar ulaşabilir ve sonra da ölürler. Hem boy hem de ağırlık için büyüme denklemi mevcut olup burada daha önemli olan boyca büyüme modeli üzerinde durulacaktır. Bu model Von Bertalanffy tarafından bir formülle ifade edilmiş olup denklem ve parametreleri aşağıda sunulmuştur.

    L(t) = Loo *[1 - exp(-K*(t-t0))]
    L(t): Herhangi bir (t) yaştaki balığın boyu
    Loo : Balığın ulaşabileceği en yüksek boy (L sonsuz)
    K: Yıllık oransal büyüme
    t0: Balığın boyunu “sıfır” varsaydığımızda bulunacağı yaş
    olarak ifade edilebilir. Modeli grafik gösterimi de bir altta sunulmuştur.

    vbge.gif

    Peki bu model ne işe yarar?
    Öncelikle bir balığın hangi yaşta ne büyüklüğe ulaştığını öğrenebiliriz. Öyle ki o yaşta bir balığı hiç elde edemesek bile (mesela 3 yıl ömrü olan hamsi için 5 yaş) denklemde (t) gördüğümüz yere yazdığımızda sonuçta o yaştaki balığın boyunu tahmin edebiliriz.
    K ve Loo bir türe ait populasyon için iki önemli parametre olup bu model ile bu parametreler tahmin edilebilir. Yani hangimiz bir balığın en fazla hangi boya eriştiğini yada bir yılda kaç kat büyüdüğünü bilmek istemeyiz?
    Sürdürülebilirlik Kıyıdan Başlar
    S İ N O P

  5. #5
    Senior Member Yakup ERDEM - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    16.Mayıs.2012
    Nereden
    Sinop
    Mesajlar
    3,388

    BALIKLARDA YAŞA BAĞLI OLARAK BÜYÜME MODELİ (The Von Bertalanffy Growth Model) VE BÜYÜME PARAMETRELERİNİN TAHMİNİ

    4.1. PARAMETRELERİN HESAPLANMASI
    Balıklarda yaşın ölçümü zor bir iştir. Pullar, kafa taşları, yüzgeç dikenleri ve diğer kemikler yaş tahmininde kullanılabilmekle beraber, aynı balığa ait farklı parçalardan yapılan yaş okumalarında farklı değerlere ulaşmak mümkündür. Hatta aynı kişi aynı pula tekrar tekrar baktığında farklı değer okuyabilir. Bu nedenle populasyon dinamiği çalışmalarında mümkün olduğunca yaş kullanılmaktan kaçınılır. Yaş yerine başka bir değer koyamıyorsak zorunlu olarak yaşı kullanmak zorundayız. Yaş tahminlerimizi güçlendirmek için mümkün olduğunca çok sayıda balıkta (her yaş grubundan 10 adetten fazla) okuma yapılmalı ve aynı pullar yada otolitler farklı kişilere tekrar okutulmalıdır.
    Denklemi oluşturan K, Loo ve to parametrelerinin hesaplanması için elimizde en az 3 yaşa ait ortalama balık boyu bilgisine ihtiyaç vardır. Veri elde edilebilen balık türlerinde bunun 5 yaş grubuna kadar çıkartılması tahminimizi gerçek değerlere daha fazla yaklaştırır.
    Excel programında yaş ve bunlara karşılık gelen boy değerleri (cm) birinci ve ikinci sütuna, bir sonraki yaşa ait boylar da üçüncü sütununa yazalım.
    Yaş (t) Boy (Lt) Lt+1
    0 10
    17
    1 17
    23
    2 23
    28
    3 28
    31
    4 31
    33
    5 33

    Daha önce Boy-Ağırlık ilişkisi denklemi parametrelerini tespit ederken yaptığımız şekilde, Lt ve Lt+1 değerlerini fareyle tarayıp bir dağılım grafiği çizdirelim. Yalnız 5. yaşta 33 cm lik değerin karşısında değer olmadığı için sadece tabloda kırmızı ile gösterilen 4. yaşa kadar olan değerleri taramalıyız. Grafik tipi olarak Dağıtım ve üst sol köşedeki sadece işaretçilerin göründüğü tipi seçelim.

    vbge1.gif
    Grafik oluştuktan sonra içerideki noktalara farenin sağ tuşuyla klikleyelim.

    vbge2.gif
    Çıkan menüden “eğilim çizgisi ekle” ye tıklayalım. Çıkan pencerede “doğrusal” seçeneğini ve en altta “grafik üzerinde Denklemi görüntüle” seçeneğini aktif edelim.

    vbge3.gif

    Sonuçta aşağıda gördüğümüz şekilde bir grafik elde ederiz.

    vbge4.gif
    Bu grafikte denklem y = 0,7615x + 9,7992 şeklinde oluşur. Yani;
    a= 9.7992
    b= 0.7615 dir.
    Bu katsayılar kullanılarak K ve Loo aşağıdaki eşitlikler ile tahmin edilmektedir.

    K = - Ln (b) =-Ln(0.7615) = 0.2725
    Loo = a/(1-b) = 9.7992/(1-0.7615) = 9.7992/0.2385 = 41.09 cm

    Yani bu balık türünün yıllık ortalama büyümesi %27.25, erişebileceği en büyük boy ise 41.09 cm dir.
    to in tahmini ile devam edecektir
    Eklenen Resimler Eklenen Resimler
    • Dosya tipi: gif vbge.gif‎ (11.7 KB (Kilobyte), 534 Kez İndirilmiş)
    Dökülük, aquahell and Hatisnmz like this.
    Sürdürülebilirlik Kıyıdan Başlar
    S İ N O P

  6. #6
    Senior Member Dökülük - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    17.Mayıs.2012
    Nereden
    İstanbul
    Mesajlar
    12,173
    Bekliyoruz hocam
    Kenan KEDİKLİ

    GELBALDER

  7. #7
    Senior Member Yakup ERDEM - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    16.Mayıs.2012
    Nereden
    Sinop
    Mesajlar
    3,388
    Yavaş yavaş...
    Bir not düşerek devam edeyim;
    VBBD yi kullanan pek çok makalede büyüme denklemi parametrelerinin belirlenmesinde kullandıkları yöntemin atıfını Von Bertalanffy (tarih) şeklinde verirler. Bilinmelidir ki böyle bir kaynağı elinde bulunduran bir kaç kişi vardır ve o kaynakta da VBBD parametreleri uygulamadaki şekliyle yoktur.
    Yazarlar yöntemin uygulanışını başka bir makaleden, Türkçe bir kitaptan veya en doğrusunu yapanlar ise FAO rehber kitaplarından alırlar. Haliyle atıf olarak o kaynağı kullanmak zorundadırlar. Aksi bir atıf intihal (çalıntı) dir. Şimdi devranın böyle döndüğüne bakmasınlar, bir gün bilimsel adaba uyan birisi karşılarına intihal suçlaması çıkarsa şaşırmasınlar.

    Alıntı Dökülük Nickli Üyeden Alıntı Mesajı göster
    Bekliyoruz hocam

    4-2. to'ın TAHMİNİ

    Evet, Loo ve K yı bulduktan sonra to ı bulmak için yeni bir tablo yapmaya ihtiyacımız var. Tablomuzu yine Excel'de yapıyoruz.
    ------------------------------------------------------------------------------------
    Tablonun X sütunu t yani yaş, Y sütunu Ln(Loo - Lt) değerlerinden oluşur. Yukarıdaki tabloda verildiği gibi;

    t yani yaş, 0, 1, 2, 3, 4 ve 5 dir. Bu yaşlara karşılık gelen boylar (Lt) ise
    10 cm, 17 cm, 23 cm, 28 cm, 31 cm ve 33 cm, Loo = 41.09 cm dir.
    Her yaş için (Loo-Lt) ve [Ln (Loo-Lt)] değerleri
    ---------------------------------------------
    X------------------------------------Y---
    0. yaş için (41.09-10=) 31.09 cm ve 3.4369
    1. yaş için (41.09-17=) 24.09 cm ve 3.1818
    2. yaş için (41.09-23=) 18.09 cm ve 2.8954
    3. yaş için (41.09-28=) 13.09 cm ve 2.5718
    4. yaş için (41.09-31=) 10.09 cm ve 2.3115
    5. yaş için (41.09-33=) 08.09 cm ve 2.0906
    X (t)
    Y [Ln (Loo-Lt)]
    0 3.4369
    1 3.1818
    2 2.8954
    3 2.5718
    4 2.3115
    5 2.0906

    Bu tablodaki X ve Y değerleri kullanılarak yine doğrusal regresyon için a ve b katsayıları hesaplanır (ister yukarıda verildiği gibi grafik üzerinden eğilim çizgisi kullanılarak isterse aşağıdaki formüllerle:

    a =kesmenoktası(Y1.Yn; X1.Xn)
    b =eğim(Y1.Yn; X1.Xn)
    vbbd01.gif
    vbbd02.gif

    Buna göre;
    a= 3.4384 olarak hesaplanır ve bu a değeri kullanılarak

    to ise;

    to= [a - Ln(Loo)] / K formülüyle hesaplanır.

    = [3.4384 - Ln(41.09)] / 0.2725 = [3.4384 -3.7158] /0.2725 = -1.0180

    Böylece hesaplanan parametreleri Büyüme Denklemimiz (L(t) = Loo *[1 - exp(-K*(t-t0)) de yerine koyarsak;
    Lt= 41.09 (1-e(-0.2725(t+1.0180))) şeklinde tamamlamış oluruz.
    Dökülük likes this.
    Sürdürülebilirlik Kıyıdan Başlar
    S İ N O P

  8. #8
    Senior Member Yakup ERDEM - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    16.Mayıs.2012
    Nereden
    Sinop
    Mesajlar
    3,388
    4.3. TAHMİN EDİLEN BÜYÜME DENKLEMİ PARAMETRELERİNİN SAĞLAMASI

    Şimdi bir sağlama yapalım;

    Balıklardan ölçtüğümüz yaş ve boy değerleri ile VBBD ile hesaplanan boyları karşılaştıralım, bakalım birbirine ne kadar uyuyor?

    vbbd03.gif

    Görüldüğü gibi doğru ölçüm yapıldığında elde ettiğimiz parametreler ile ölçtüğümüz değerler birbirine çok uyumlu çıkmaktadır.

    Şimdi bu VBBD ne işe yarar sorusunun cevabını verelim. Örnekteki gibi biz bu balıktan en büyük 5 yaşında birey görmüşüz. Peki bu balık 10 yaşına gelse boyu ne kadar olurdu?

    Lt= 41.09 (1-e(-0.2725(t+1.0180))) bu denklemde t gördüğümüz yere 10. yaşı yazalım ve L10 yani 10 yaşındaki balığın boyunu hesaplayalım.

    L10=39.05 cm olarak bulunmaktadır. Yani bu balık 10 yaşına kadar büyürse boyu 39.05 cm olacaktır.
    Dökülük likes this.
    Sürdürülebilirlik Kıyıdan Başlar
    S İ N O P

  9. #9
    Senior Member Yakup ERDEM - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    16.Mayıs.2012
    Nereden
    Sinop
    Mesajlar
    3,388
    5. BALIKLARDA ÜREME ZAMANININ BELİRLENMESİ

    Balıkların ne zaman ürediğini bildiğimizde, üremeyi garanti altına almak amacıyla uygulanacak zaman yasağının tarihlerini belirleyebiliriz.
    Üreme döneminde av yasağı konması balıkları korumak için asla yeterli değildir. Bir balık stoğunu korumanın birinci şartı "her bireye en az bir kez üreme şansı vermek"tir. Bu da bir sonraki konuda anlatılacak olan, "ilk üreme boyunun belirlenmesi" konusunda ele alınacaktır.

    Üreme döneminde konulan zaman yasaklarının hedefi; üremek amacıyla kolay avlamaya uygun sürüler oluşturan balıkların korunmasını sağlamaktır. Balıklar yumurtlamadan hemen önceki aylarda bir araya toplanmaya ve üremeleri için uygun olan sahalara gelmeye başlarlar. Bazı balıklar uzak göçler yapsa da çoğu ekonomik tür kısa göçler yapar.
    Uzun üreme göçü yapan balıkların en önemli örneği yılan balıklarıdır, ayrıca deniz alabalıkları, lüfer, palamut ve ton balığı gibi türler de uzun üreme göçleri yaparlar.
    Bazı balıklar üremek için tatlısulara girerken (alabalık ve mersin balıkları), bazı türler (yılan balığı, kefal balıkları) içsulardan denizlere göç ederler. Bazı deniz balıkları (kalkan, barbunya, kefal) sığ kıyı sularında yumurtlarken bazı balıklar derinlere (mığrı) bazıları da açık sulara (zargana) yumurta bırakırlar.

    Üreme dönemini kapsayan zaman yasaklarının, balıkların üremesine fırsat vermek için, yoğun üreme döneminden bir ay önce başlatılıp yumurtlama dönemini kapsayacak şekilde konulması gerekir.
    Örneğin yıllardır kalkan balığı için yoğun yumurtlama döneminde kısa bir zaman dilimi için av yasağı uygulanmıştır. Balıkların yumurtlamadan önce bir araya toplanarak kalabalık olarak kıyılara göç ettiği dönemde ise balıklar korumasız kalmış ve yıllarca yoğun olarak avlanmıştır. Bunun sonucunda stok aşırı yıpranmış ve neredeyse yok olma düzeyine gelmiştir.

    Balıkçılık yönetimi uzmanlarının özellikle avcılığın hedef türleri olan balık türlerinin üreme davranışlarını ve hatta hermafrodit balıklar gibi, farklı özellikteki türlerin cinsiyet gelişim ve üreme biyolojilerini iyi bilmeleri gerekir. Aksi taktirde sadece zaman yasağıyla balıkların üremeleri garanti altına alınamaz.

    5.1. GONADOSOMATİK İNDEX (GSİ)

    GSI; Balıkların vücutları içerisindeki yumurta ve spermlerinin (Gonatlarının) gelişiminin bir göstergesidir. Aylık olarak, gonad ağırlığının vücut ağırlığına oranı ile ifade edilir.

    Bu orandaki yükseliş ve azalışa bakılarak bir balık populasyonunda üremenin hangi zamanda gerçekleştiği belirlenmektedir. Zira balıklar yumurtlamadan hemen önce GSİ en büyük değere ulaşır ve yumurtlamadan sonra aniden en düşük seviyeye iner.

    Bazı balıklar yumurtalarını partiler halinde bir kaç seferde bırakırken bazıları bir seferde tüm yumurtalarını döker. Bazı balıklar sadece belli bir mevsimde yumurtlarken bazıları (uzun üreme göçü yapmayan balıklar) besin durumuna göre yıl boyu herhangi bir zamanda yumurta bırakırlar.

    GSİ'nin belirlenmesi için hem erkek hem de dişi balıklarda toplam vücut ağırlığı ve gonad ağırlığının ölçülmesi gerekir. Ölçüm yapılacak balıklar üreme dönemindeki tüm yaş ve boy gruplarını kapsayacak ve populasyonu temsil edecek şekilde örneklenmelidir. Yapay değerlere ulaşmamak için üreme erişkinliğine ulaşmamış küçük balıkların örneğe dahil edilmemesi daha doğrudur.

    GSI çalışmasının en az iki yıl devam ettirilerek, bir yılın iklimsel anomalilerinin bir nebze olsun giderilmesi yararlı olur.

    Yapılan bazı çalışmalar ve bilimsel kaynaklarda küçük büyük ayırt etmeden tüm balıklarda ölçüm yapılması önerilmektedir. Ayrıca bazı kaynaklarda GSİ belirlenirken gonat ağırlığının toplam vücut ağırlığına veya bazı kaynak ve çalışmalarda ise gonat ağırlığı hariç vücut ağırlığına oranı kullanılmaktadır.

    5.2. GSİ'nin HESAPLANMASI VE ÜREME ZAMANININ BELİRLENMESİ

    Denizdeki populasyonu temsil edecek şekilde her ay yeterli sayıda balık örneği alınır. "Yeterli sayı" ifadesi balık türüne, türün ömrüne, bir seferde avlanan balık sayısına göre değişir. Araştırmacı tarafından kaç tane balıkta ölçüm yapılacağına karar verilir. Her seferde her yaş grubundan en az 10 adet balık örneklenmesi bir baz olarak kullanılabilir.

    Balıklarda önce toplam vücut ağırlığı ölçülür, daha sonra karnı uygun bir araçla yarılarak gonatlar parçalanmadan çıkartılır ve tartılır. Böylece elimizde her balığa ait vücut ağırlığı (W) ve gonat ağırlığı (G) değerleri olur.

    Aylık GSİ değeri gonad ağırlığının vücut ağırlığına bölünmesi ile elde edilir. Eski kaynaklarda değer 100 ile çarpılarak % olarak verilir.

    GSİ= G / W veya, GSİ= (G/W)X100

    Örneğin;
    Vücut ağırlığı: 24.5 gr
    Gonat ağırlığı: 6.8 gr

    GSI= (6.8 / 24.5) *100 = % 27.76

    Yumurtlama zamanını belirlemek için; Her ay örneklenen tüm balıkların GSI değerlerin ortalaması alınır. Bu ortalamalar aylara karşı grafiğe işaretlenir. Grafikte tepe noktası ve hemen peşinden gelen hızla düşüş yumurtlamanın oluştuğu zamanı gösterir.

    Bunu bir örnek ile gösterecek olursak;

    Aylık GSI değerleri tablodaki gibidir.

    Aylar GSİ (%)
    Ocak 5.5
    Şubat 6.8
    Mart 17.1
    Nisan 25.4
    Mayıs 5.8
    Haziran 1.0
    Temmuz 1.2
    Ağustos 2.3
    Eylül 3.1
    Ekim 3.6
    Kasım 4.4
    Aralık 4.8

    GSI değerleri grafiğe işaretlendiğinde değerin yükselip aniden düştüğü bölge, yumurtlama dönemi olarak seçilebilir.

    Buna göre bu balık türü için üreme dönemine ilişkin av yasağı Şubat-Mayıs ayları arasında konulabilir.





    Sonraki konu: İlk Avlama Boyunun Tahmini
    aquahell and Hatisnmz like this.
    Sürdürülebilirlik Kıyıdan Başlar
    S İ N O P

  10. #10
    Junior Member
    Üyelik tarihi
    24.Kasım.2014
    Mesajlar
    4
    emeğinize sağlık hocam izninizle notları http://ogrencidoping.blogspot.com.tr adersinde paylaşıyorum teşekkürler

Konu Bilgileri

Bu Konuya Gözatan Kullanıcılar

Şu anda 1 kullanıcı bu konuyu görüntülüyor. (0 kayıtlı ve 1 misafir)

Bu Konu için Etiketler

Bookmarks

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •