Akdeniz balıkçılığının sürdürülebilirliği Bakanlar konferansı

Malta, 30 Mart 2017


Malta MedFish4Ever BAKANLAR DEKLARASYONU


Önsöz


1. Biz, Bakanlar, ulusal delegasyonların başkanları ve Avrupa Çevre, Denizcilik ve Balıkçılık Komiseri, Akdeniz balıkçılığının çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirliğini elde etmek için yeni bir yönetim başlatmak üzere 30 Mart 2017'de Malta, Valetta'da bir araya geldik;

2. Binyıllardır, Akdeniz balıkçılığı kıyı topluluklarının ve yerel ekonomilerin geçimini destekledi. Bunlar, gıda güvenliği için hayati öneme sahipler ve gerekli sosyo-ekonomik değer ve işlev sağlamaktadırlar. Akdeniz'deki balıkçı gemilerinde doğrudan 300.000'den fazla kişi istihdam edilirken, pek çok dolaylı iş de sektöre bağlı durumdadır;

3. Venedik, İtalya'da kabul edilen Akdeniz'de balıkçılığın sürdürülebilir kalkınması için bakanlar deklarasyonundan 14 yıl sonra, bir kez daha tarihi bir noktada duruyoruz;

4. Venedik deklarasyonu ile belirlenen hedefler, bölgesel balıkçılık yönetiminde kurumsal, bilimsel, teknik ve hükümetler arası düzeylerde kayda değer ilerlemelere neden olmuştur;

5. Bununla birlikte, ortak çabalara rağmen, bilimsel olarak değerlendirilen stokların %85'inden fazlası güvenli biyolojik sınırların ötesinde avlanılırken Akdeniz'deki balıkçılığın geleceği günümüzde, yaklaşık optimal verimler istihdam için artan bir tehdit haline geldikçe balıkçılarımız üzerinde artan bir baskı uygulayarak, gıda arzının istikrarını ve bölgesel güvenliği daha da tehlikeye atarak, bir tehdit haline gelmektedir;

6. Aşırı avlanma ve sürdürülebilir olmayan balıkçılık uygulamalarının yanı sıra sondaj, ulaşım, kıyı kentleşmeleri, tarımsal ve sanayi kökenli kirlilik, iklim değişikliği ve işgalci türler gibi çeşitli insan faaliyetleri, deniz ekosistemlerine artan baskılar uygulamaktadır;

7. Akdeniz'de karşılaşılan benzeri görülmemiş insani sorunların ışığında, balıkçılık kaynaklarının güvence altına alınması, kıyı topluluklarının, özellikle de en kırılgan bölgelerinin, geçim kaynaklarını korumak ve bölgede istikrar ve verimli uluslararası işbirliği koşullarını oluşturmaya katkıda bulunmak için önemli bir güç oluşturuyor;

8. Akdeniz’de dayanışma ruhuyla; yönetim, koruma ve kontrol tedbirlerini uygulamanın önemini dikkate alarak, tanımlarında ve bu tedbirlerin uygulanmasında gelişmekte olan kıyı devletlerinin özel ihtiyaçlarına gereken önemi vererek, mevcut ve gelecek nesiller için Akdeniz balıkçılık kaynaklarının biyolojik, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirliğini sağlamak konusunda ortak sorumluluğa sahip olduğumuzu kabul ediyoruz;
Aşağıdaki hedefler ve ilkeler doğrultusunda Akdeniz balıkçılığı için yönetişimi güçlendirmeyi kabul ediyoruz

9. Akdeniz'in kendi kendini düzenleyici geleneği üzerine oluşturulacak, balıkçılığın katılımcı yönetiminde doğrudan sorumluluk almaları için tüm paydaşları kapsayarak ve özellikle küçük ölçekli filolar içinde balıkçıları yetkilendirerek, yeni kapsamlı bir yönetim geliştirilmesi;

10. Kıyı ülkeleri arasında gerek avcılığın gerekse yetiştiriciliğin sürdürülebilir gelişiminde daha fazla işbirliğini desteklemek için Atlantik Ton Balıklarının Korunması Uluslararası Komisyonu ile birlikte Gıda ve Tarım Örgütü ile Akdeniz Genel Balıkçılık Komisyonunun merkezi rolünün vurgulanması;

11. Sürdürülebilir kalkınma üzerine Johannesburg deklarasyonu ve ‘sürdürülebilir kalkınma için okyanus, denizler ve deniz kaynaklarını koruma ve sürdürülebilir kullanma’ şeklindeki 14 Numaralı sürdürülebilir Kalkınma Hedefi doğrultusunda, gıda güvenliğini, küçük ölçekli ve geçimlik balıkçılığı ve balıkçılığın sosyo-ekonomik rolünü korumak için Maksimum Sürdürülebilir Verimde avcılığın başarılması;

12. Kurala dayalı balıkçılık yönetimini sağlamak için, uygulanabilir ulusal ve uluslararası kurallara dayandırılan, şeffaflığın ve sınır ötesi işbirliğinin yanı sıra etkili önleme, tespit ve eyleme dayalı bir uyum ve güven kültürünün oluşturulması;

13. Küçük ölçekli ve amatör balıkçılık da dahil olmak üzere her türlü filoda yeterli miktarda veri toplanması ve değişiminin sağlanması ve balık stokları ve ekosistemleri konusunda bilimsel bilgilerin sağlamlaştırılması;

14. Küçük ölçekli ve amatör balıkçılığın, veri toplama ve ortak araştırma çabalarına katkıda bulunma hususunda artan bir rol oynaması gerektiğinin kabul edilmesi;

15. Balıkçılık yönetimi ve veri toplamada sosyo-ekonomik boyutun daha da bütünleştirilmesi;

16. Düşük etkili metotların yanı sıra diğer çevresel, sosyal ve ekonomik kriterlere de dikkat ederek, özellikle farklı yüksek değerli simgesel balık stokları için müşterek çalışan filoların bulunduğu yerlerde küçük ölçekli ve daha büyük filolar arasındaki av haklarının adil ve dengeli dağılımının teşvik edilmesi;

17. Balıkçılık sektöründe çalışma koşullarının geliştirilmesi ve kadınların rolünün teşvik edilmesi ile işgücü piyasasına girmekte güçlük çeken gençlere destek verilmesi;

18. Hassas türlerin ıskartasının, yan ve arızi avının olay bazında kademeli olarak ortadan kaldırılmaya çalışılması, hassas habitatların korunmasının geliştirilmesi ve kirlilik ile diğer dış faktörlerin balıkçılık üzerinde etkilerinin ele alınması için kapsamlı eko-sistemik bir yaklaşım çerçevesinde balıkçılık yönetiminin geliştirilmesi; bu noktada devletlerin egemenlik haklarına halel getirmeksizin ve ilgili uluslararası hukuka uygun olarak biyoçeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir balıkçılık hedeflerinin biribirleriyle tamamlayıcılığının sağlanması amacıyla iyi yönetilen deniz koruma alanları ve balıkçılığa kısıtlı alanlar gibi diğer alana dayalı yönetim araçlarının uygulanması ve teşvik edilmesi,;

19. Küçük ölçekli balıkçılığın özgüllüğünün ve su ürünleri yetiştiriciliğinin kıyı toplulukları için önemli bir gıda, gelir ve faaliyet kaynağı olarak potansiyelinin göz önünde bulundurulması;

20. Çevresel ve güvenlik hedeflerini karşılamak üzere küçük ölçekli ve amatör balıkçılığı ‘denizin koruyucuları’ olarak daha aktif ve tanınmış bir rol oynamaya teşvik etmek için uygun teşviklerin tasarlanması ve düşünülmesi;

21. FAO stratejik hedefleri doğrultusunda, gıda güvenliğini sağlarken balıkçılık ürünlerinin karlılığının ve değer zincirinin arttırılması;

22. Balıkçılık dahil olmak üzere ulusal ve deniz havzası düzeyinde deniz ve denizcilik sektörlerinin sürdürülebilir ve entegre kalkınması için net ir vizyon geliştirmenin ve sağlıklı denizleri korumanın yanı sıra büyüme, iş ve yatırımları teşvik etmek ve yoksulluğu azaltmak amacıyla Akdeniz bölgesi için mavi ekonominin potansiyelinin en iyi şekilde kullanımına duyulan ihtiyacın altını çizen 17 Kasım 2015’te Mavi Ekonomi üzerine Bakanlar Deklarasyonu için Birlik’in dikkate alınması;

23. Artan baskı altındaki balıkçılığa yeni cazip bir alternatif olarak mavi ekonominin sürdürülebilir gelişimine yatırım yapılması;

24. Özellikle Akdeniz'deki mevcut işbirliği çerçeveleri aracılığıyla eşgüdümlü faaliyetleri teşvik etme yoluyla politik ve teknik düzeylerde kıyı topluluklarında sürdürülebilir balıkçılığı ve kıyı topluluklarında sürdürülebilir mavi ekonomiye yönelik ekonomik çeşitlendirmeyi desteklemek amacıyla kapsamlı bir yaklaşım için çabalanması;
Tüm kıyıdaş ülkeleri aşağıdakileri gerçekleştirmeye çağırıyoruz

25. GFCM tarafından kabul edilen yönetim tedbirlerine uyulması ve Akdeniz ve Karadeniz balıkçılığının sürdürülebilirliğine yönelik GFCM’in 2017-2020 için ara-dönem stratejisinin tamamen uygulanması;

26. Yasadışı, kayıtdışı ve düzenlenmemiş balıkçılığı önlenme, caydırılma ve ortadan kaldırılmaya yönelik liman devleti tedbirlerine dair FAO Antlaşmasının onaylanması ve uygulanması;

27. İmzalayan taraflarca uygun bulunduğunda, Barselona sözleşmesinin ve Akdeniz çevresinin korunmasına yönelik protokollerinin onaylanması ve uygulanması;

28. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Sözleşmesi’nin ve COP 22 Marakeş bildirgesini ile birlikte ilgili iklim değişikliği hedeflerinin etkin uygulanmasının sağlanması ve Med COP sürecine desteklerinin sağlanması;

29. Özellikle Avrupa Komşuluk Politikası Enstrümanı, Avrupa Denizcilik ve Balıkçılık Fonu ve Avrupa Dış Yatırım Planı aracılığıyla, kıyı ülkelerine deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımını geliştirecek mevcut uluslararası, bölgesel ve ikili fon mekanizmalarını en iyi kullanmalarını sağlayarak, ihtiyaçlarını irdelemek ve idari kapasitelerini geliştirmeleri için teknik, bilimsel ve mali destek sağlamak üzere Akdeniz havzası boyunca dayanışmanın güçlendirilmesi

30. Egemenlik haklarına halel getirmeksizin ve ilgili uluslararası hukuka uygun olarak, uluslararası sularda da olmak üzere balıkçılığa kısıtlı alanlar ve deniz koruma alanları oluşturmak için işbirliği yapılması;
Aşağıdaki eylemleri uygulamayı taahhüt ediyoruz

A) Verilerin toplanmasının ve bilimsel değerlendirmenin geliştirilmesi

31. Doğru veri toplamanın sağlanması ve stoklarla ilgili bilginin geliştirilmesi, stokların sürdürülebilir yönetiminin başarılması için büyük önem taşımaktadır. Bu amaca yönelik olarak;

32. Amatör balıkçılığın ve kirlilik gibi dış faktörlerin etkisini göz önüne alarak, 2020’ya kadar Akdeniz’deki ana stokların %100’ünün yeterli miktarda veri toplamaya tabi olmasını ve düzenli şekilde bilimsel olarak değerlendirilmesini sağlayacağız. GFCM'den en geç 2018 yılındaki oturumunda, bu hedefe ulaşmak için aşamalı bir takvim hazırlamasını talep ediyoruz;

33. Mevcut sistemleri ve ilgili veri koruma gerekliliklerini göz önüne alarak, çoğaltılabilirliğin ve veri kalitesinin yanı sıra veri tabanlarının etkili bir şekilde birbirine bağlanması yoluyla paylaşılması gereken verinin değişiminin sağlanması için stok değerlendirmenin etkili koordinasyonu, veri toplama üzerine müşterek kılavuzlar ve stok değerlendirme metodolojileri aracılığıyla bilimsel faaliyetlerde etkili bir iş birliğinin sağlanmasına yönelik GFCM tarafından toplanacak olan su ürünleri bilimine ilişkin bir forumun talep edilmesi. Balıkçılık bilimine ilişkin bölgesel forumdan, 2019 yılındaki GFCM yıllık oturumuna tavsiye olarak benimsenmesi için iletilmek üzere, Balıkçılık Bilimsel Danışma Komitesi (SAC)’a yukarıda belirtilen hedefleri uygulayan ortak çalışma kurallarını sunmasını talep ediyoruz.

B) Ekosistem-tabanlı balıkçılık yönetim çerçevesinin oluşturulması

34. Mevcut yönetim tedbirleri, maksimum sürdürülebilir verimde avlanmayı aşamalı olarak başarmak için tamamlanacak ve genişletilecektir. Bu amaçla, biz aşağıdakileri taahhüt etmekteyiz:

35. Mümkün olduğu ölçüde 2020’den daha geç olmayacak şekilde, tüm kıyıdaş ülkelerde kaynaklar ve filo kapasitesi arasında yeterli dengeyi sağlayan bölgesel bir kapasite planının oluşturması ve uygulanması;

36. Mümkün olduğu ölçüde 2020’den daha geç olmayacak şekilde, maksimum sürdürülebilir verimin üretilmesine imkan veren balık ölüm oranları üzerinde balık stoğu popülasyonlarını iyileştirmek ve korumak için çok-yıllı yönetim planı ile ana balıkçılığın %100’ünün yönetilmesi.
GFCM’den 2018 yılındaki oturumunda çok yıllı yönetim planlarının uygulanabileceği ana balıkçılığın listesi ile 2020’ye kadar yönetim planları oluşturması için yıllık niceliksel hedeflere sahip aşamalı bir takvimde mutabakata varmasını talep ediyoruz. Bu planlar, çok yıllı yönetim için GFCM kılavuzlarına dayanmalı ve bunun yanı sıra, uygulanabilir olduğu takdirde ıskartanın kademeli olarak ortadan kaldırılması ile seçiciliğin arttırılmasını hedefleyen av çabası kapasitesine ya da avcılık sınırlarına ve ilişkili teknik tedbirlere dayanan yönetim tedbirlerini içermelidir;

37. Çok yıllı yönetim planları içerisinde yer alan spesifik balıkçılık yönetim tedbirleri aracılığıyla, ayrıca, özellikle memeli deniz hayvanları, kaplumbağalar, deniz kuşları, deniz çayırı habitatları ve korallijen ve maerl yataklarını ve uygunsa, devletlerin egemenlik haklarına halel getirmeksizin, bunların korunmaları için belirlenen deniz koruma alanlarını içerecek şekilde, dikkate alarak hassas türlerin ve hassas habitatların yeterli korunmasının sağlanması

38. 14.5 No’lu Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi ve Aichi Biyoçeşitlilik Hedefi doğrultusunda ve Barselona Konvansiyonu’nun “İyi yönetilen deniz koruma alanlarının kapsamlı tutarlı ağı için yol haritası” altındaki ilgili eylemleri uygulayarak, 2020’ye kadar Akdeniz’in en az %10’unda etkin bir koruma sağlayacak şekilde balıkçılığa kısıtlı alanları ve deniz koruma alanlarının daha fazla geliştirilmesi. GFCM sözleşmesi tarafları ve Bilimsel Tavsiye Komitesi’ni (SAC) 2018 yılı GFCM yıllık oturumuna devletlerin egemenlik haklarına halel getirmeden ve ülkelerin taraf oldukları ilgili uluslararası hukuk kuralları uyarınca, özellikle ayrıntılı bir danışma süreci ardından önemli balık habitatlarının tutarlı bir ağını oluşturmak üzere yeni balıkçılık kısıtlama alanları geliştirilmesi hususundaki tekliflerini sunmaya davet ediyoruz.

39. En kısa sürede ve en geç 2020 olmak üzere, Akdeniz boyunca amatör balıkçılığın etkili yönetimini sağlamak için bir dizi temel kural oluşturması. Bu ortak taban, ilgili olduğunda çok yıllı yönetim planlarında ek önlemler ile tamamlanacaktır.

C) Uyum kültürünün geliştirilmesi ve yasadışı, kayıtdışı ve düzenlenmemiş balıkçılığın ortadan kaldırılması

40. Akdeniz boyunca geçerli bir şekilde eşit şartlarda faaliyet alanı sağlamak için kıyı, liman ve pazar Devletleri ile koordinasyon halinde bayrak devletinin etkin ve sorumlu eylemi yoluyla Akdeniz’de yasadışı faaliyetleri etkili bir şekilde ortadan kaldırmak için IUU balıkçılığa karşı mücadele sağlamlaştırılmalıdır. Bu amacı yönelik olarak;

41. 2020’ye kadar, 14.4 No’lu Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi ile uyumlu olarak, tüm Devletlerin, bayrak, kıyı ve liman devleti olarak kontrol ve denetim sorumluluklarını yerine getirmek için yeterli yasal çerçeveye ve gerekli insan kapasitesine ve teknik kapasiteye sahip olmasının sağlanması. Bu amaca yönelik olarak, IUU balıkçılığa karşı GFCM bölgesel eylem planı çerçevesinde, GFCM’den denetçilerin eğitimi, izleme, denetim ve gözetim için modüler çözümlerin uygulanması, kontrol ve gözlem ile bölgesel GİS (Gemi İzleme Sistemi) ve kontrol sisteminin operasyonalizasyonunun devamını içeren ulusal kontrol ve yaptırım sistemlerinin geliştirilmesini desteklemesini talep ediyoruz.

42. En kısa sürede ve uygun olduğu yerde, ortak devriye ve denetlemeler ile IUU balıkçılığa konu olan açık deniz alanlarının izlenmesini sağlamak için bölgesel alana göre Uluslararası Denetim Ortak Programlarının oluşturulması;

43. 2018’e kadar, Uyum Komitesi aracılığıyla GFCM’den, IUU balıkçılık ve niceliğinin belirlenmesinin yanı sıra denetim ve gözetim faaliyetlerinin gelişimini ve IUU balıkçılığı izlemek için, halka açık, uygunluk göstergelerinin oluşturulması ve sürdürülmesinin talep edilmesi;

44. 2020’ye kadar, uygulanabilir uluslararası kurallara uygun olarak, 24 metre ve üzeri[1] ticari balıkçı teknelerine özgün gemi tanımlayıcının (IMO numarası) tahsisinin sağlanması;

D) Sürdürülebilir küçük ölçekli balıkçılık ve yetiştiriciliğin desteklenmesi

45. Kıyı topluluklarının geçimini sağlamak için küçük ölçekli balıkçılığın sürdürülebilir gelişimi desteklenmelidir. Bu amaca yönelik olarak, 2018 yılı itibariyle FAO Sürdürülebilir Küçük-ölçekli balıkçılığın sağlanması için gönüllü rehber ve “AKDENİZ VE KARADENİZ'DE SÜRDÜRÜLEBİLİR
KÜÇÜK ÖLÇEKLİ BALIKÇILIK İÇİN BİR GELECEK OLUŞTURULMASI” hakkında FAO Bölgesel Konferansı (Mart 2016, Cezayir) temelinde küçük ölçekli balıkçılık için bölgesel eylem planı oluşturacağız. Bu eylem planı diğerlerinin yanında balıkçılığın ortak yönetimi, düşük etkili teknikler ve av aracı, sosyal içerme, avlanmanın değer kazanması, çeşitlendirme, balıkçıların çevresel koruma, veri toplama ve ortak araştırma çabalarına katkılarına ilişkin yerel projelere desteği güçlendirmek için finansman planlarını düzene sokacaktır;

46. Akdeniz’de gıda güvenliğine katkıda bulunmak ve kıyı ekonomilerini güçlendirmek için su ürünleri yetiştiriciliğinin sürdürülebilir gelişimi desteklenmelidir. Bu amaca yönelik olarak, 2017’den itibaren itibariyle, diğerlerinin yanında yemeklik balık ürünlerinin yetiştirilmesini, pazara erişimi ve ticareti destekleyecek, dolayısıyla istihdam fırsatları yaratacak ve deniz balığı avcılığı üzerindeki mevcut baskıyı azaltacak Akdeniz ve Karadeniz su ürünleri yetiştiriciliğinin sürdürülebilir gelişimi için GFCM stratejisinin uygulanmasını taahhüt etmekteyiz;

47. Özellikle seçici ve düşük etkili avlanma tekniklerinden kaynaklanan karın dengeli dağıtımıyla avların değer kazanmasını geliştirmek için üreticiler ile pazarlama zinciri arasındaki ortaklığın desteklenmesi

E) Akdeniz’de daha fazla dayanışma ve koordinasyon

48. FAO mevcut projeleri göz önüne alınarak, izleme ve denetim de dahil olmak üzere, kıyı devletlerinin bilimsel ve idari kapasitelerini geliştirmek için üstlenilen eylemlerin optimum koordinasyonunu sağlamak amacıyla 2018’in sonuna kadar GFCM bünyesinde işbirliği ve teknik yardım için daimi ağ kurulacaktır;

49. 2018 yıllık oturumunda GFCM’den öncelik alanlarının önceden tanımlanmasıyla alan planlaması üzerine bir çalışma programı sunmasını talep etmekteyiz. Bu çalışma programı kıyı devletleri ve ilgili bölgesel örgütler ile araçlarla istişarelerin sonuçlarına dayandırılacaktır.

50. Akdeniz’de çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirlik için yetkili tüm ilgili bölgesel örgütler ile araçları tekrarı önlemek ve sinerjiyi teşvik etmek amacıyla mutabakat muhtırası gibi ilgili enstrümanlar aracılığıyla işbirliğini biçimlendirmek üzere davet ediyoruz.

Deklarasyonun Takibi


51. GFCM'i bildirgenin uygulanmasını sağlamak için eylemleri yönlendirmeye ve koordine etmeye, ve ilgili olduğu durumlarda kıyı devletleri tarafından sağlanan raporları yansıtacak şekilde bu bildirgede belirtilen eylemlerin uygulanmasına ilişkin yıllık raporları sağlamaya davet ediyoruz.



[1] Ahşap tekneler muaf tutularak